Archief voor de categorie ‘stedelijke ontwikkeling’

Twee berichten in de krant van afgelopen week hadden schijnbaar niets met elkaar te maken, maar in werkelijkheid alles. Eerst kwam het kenniscentrum recreatie met de mededeling dat recreatiewoningen niet bijdragen aan de leefbaarheid van krimpregio’s. Er is weinig interesse in een vakantiehuisje in Noordoost-Groningen, Zeeuws-Vlaanderen of Zuid-Limburg. Daarnaast was er goed nieuws uit de hoofdstad dat pied a terres in Amsterdam niet langer als ongewenst worden beschouwd.

Het zijn berichten die normaliter het ene oog in gaat, en het andere uit. Maar er zitten een paar interessante kanten aan.  Beide nieuwsberichten zijn namelijk tekenend voor de omslag in het denken over tweede woningen. Lees meer »

Eind vorig jaar liep de klimaattop in Kopenhagen uit op een jammerlijke mislukking. Het lukte niet om tot wereldwijde afspraken te komen over het tegengaan van de opwarming van de aarde en het reduceren van CO2-emissie. Met het mislukken van de top verslapte de aandacht van de publiek opinie en liep de lucht uit de klimaatdoelstelling. Wat resteerde was een versplinterde discussie op van sceptici en ontkenners aan het ene eind, en believers en diehards aan het andere eind. In plaats van te werken aan het klimaat voeren ze een wellis nietes discussie over de cijfers van een klimaatrapport.

Ik ben zelf meer praktisch en pragmatische van aard. Kan het niet zoals het moet, dan moet het maar zoals het gaat. Ik heb een beperkt vertrouwen in wereldwijd omvattende afspraken. Dat betekent meestal een halfbakken compromis, waarbij de achterblijvers de voorlopers vertragen. Dit nog los van de nadelen van free-riders en de controlebureaucratie die dit soort akkoorden in zich hebben. Zie Iran als het gaat om atoomprogramma’s of de VS in de boycot van het VN tribunaal.

Waar gaat dit stukje heen hoor ik je denken. Nu komt het: Lees meer »

Een paar weken geleden kondigde wethouder Van Poelgeest een bouwstop af voor alle Amsterdamse ruimtelijke projecten die worden gedekt uit het Vereveningsfonds. De Amsterdamse ruimtelijke fondsen zijn leger dan leeg en er moet iets gebeuren om. Sinds die tijd gaat er een schokgolf door de Amsterdamse ruimtelijke sector. Alle toezeggingen, contracten, geplande, gestarte tot bijna voltooide projecten worden euro voor euro omgedraaid en aan een nauwe inspectie onderworpen.

Ook de projecten bij de Lelylaan in Nieuw-West waar ik als gebiedsmanager aan werk worden in de schouw meegenomen. Het plan kent tot vandaag een tekort van tientallen miljoenen op een investering van Amsterdam van meer dan € 130 miljoen. Dit was allemaal mogelijk in de tijd dat er geld genoeg was en de ambities niet hoog genoeg konden zijn. Geen postzegelplannen of kleine stappen. Het oorspronkelijke plan uit 2001 heet niet voor niets ‘Sprong over de Ringweg’. Doel is om door de transformatie van de Lelylaan van snelweg tot stadsstraat het 19^e eeuwse Amsterdam van binnen de ring te verbinden met naoorlogs Nieuw-West. Het zijn werelden van verschil, zowel fysiek als in waarde. Over een lengt van nog geen anderhalve kilometer daalt de woningwaarde per een m2 met bijna € 2000. De Lelylaan als Poort van West Amsterdam heet dat in ambitieuze termen. De Lelylaan is het beste van twee werelden en biedt een gat in de markt is het jargon in de verkoopfolder. Lees meer »

Eerst was er de financiële crisis, toen de bankcrisis en nu zitten we middenin de grootste crisis in de ruimtelijke sector. Kantoren, winkels, woningmarkt: er is nauwelijks vraag, en nauwelijks kapitaal. Tel daarbij de structurele veranderingen in de markt zoals minder oppervlakte per werknemer en de krimp van de bevolking en de malaise is compleet.

Zo is ongeveer de beeldvorming over de Amsterdamse ruimtelijke sector. De spaarpot is leeg en er moeten in een paar weken tijd honderden miljoenen worden gevonden in de plannen van de stad. Onder druk wordt alles vloeibaar. Het kan louterend werken om met het water aan de lippen de plannen door te vlooien wat kan worden stil gezet, vertraagd, of wellicht juist versneld. Het doet pijn om mooie plannen waar jaren aan is gewerkt, met een pennestreek van de kaart te vegen.

In september moet het plaatje klaar zijn in de aanloop naar de begroting. Bij het doorlichten van mijn eigen plan aan de Lelylaan deze middag herinnerde ik me een bespreking in de Amsterdamse gemeenteraad van een paar jaar geleden. Het was in een economisch voorspoedige tijd. Het debat ging over een motie bij de begroting voor een mogelijke subsidie van 1250 euro voor de Poezenboot: een boot in de Amsterdamse grachten waar zwerfkatten liefdevol worden opgevangen. Bij iedere rondvaarttocht wordt er naar gewezen. Na een half uur discussie stemde de raad tegen de subsidie van 1250 euro.

Zo kan het dus gaan. Een paar jaar later wordt een zomer lang gewerkt aan een extreme make-over van de Amsterdamse ruimtelijke sector. Het zou zomaar kunnen dat de raad straks bij hamerslag beslist over een sanering van honderden miljoenen en tientallen plannen.

De Rekenkamer van het Noorden des Lands heeft gesproken: Bij de Blauwe Stad zijn de initiatiefnemers – met de provincie Groningen voorop – uit gegaan van veel te positieve verwachtingen. De vergelijkingen met de Amsterdamse Noord-Zuidlijn is makkelijk gemaakt. Politici wilden te graag en luisterden onvoldoende naar kritische waarschuwingen. Achter het wensdenken lagen prachtige motieven als werkgelegenheid, waterbeheer en toerisme, maar de cijfers geven een harde werkelijkheid. Amper tien procent van de kavels is verkocht. De koopkrachtige Randstedeling laat zich kennelijk niet verleiden om zich te vestigen in een landelijke en waterrijke omgeving.
Eerlijk is eerlijk: ik had er zelf ook meer van verwacht. Ik heb de Blauwe Stad zelfs opgenomen in de Ruimtelijke Canon van de 21ste eeuw als voorbeeld van water als drager van gebiedsontwikkeling. Niet eerder is op zo’n schaal landbouwgrond omgezet in water en natuurgebied als vorm van gebiedsontwikkeling.

Een verschil tussen de Blauwe Stad en de Noordzuid-Lijn is dat het wel mogelijk is om een half natuurgebied aan te leggen, maar geen halve metro. De provincie Groningen spreekt zelfs hoopvol van een aantrekkende markt in de toekomst om het project alsnog in het geheel te realiseren. Misschien kan de kersverse burgemeester Van der Laan, behalve Delfzijl, Sluis en Heerlen ook de Blauwe Stad adopteren. Hoe behoud je de geloofwaardigheid om een verkeerd ingestoken project af te maken?

Het stond bijna als terzijde in de media: “Amsterdam is van plan een tweede cruiseterminal te bouwen”. Sinds de opening van de Passenger Terminal Amsterdam is de cruisevaart spectaculair gegroeid. Zelfs zo sterk dat grootschalige uitbreiding gewenst is. Het oog is gevallen op het Westelijk Havengebied.

Leuk bericht voor het Amsterdamse Havenbedrijf en iedereen die van cruisevaart houdt. Je zou er bijna overheen lezen als niet in diezelfde krant onheilspellende berichten staan over lege ruimtelijke fondsen en de volstrekt vastgelopen woningmarkt. Hoe kan de cruisevaart zo sterk groeien dat een nieuwe terminal gewenst is, terwijl de gehele ruimtelijke markt op zijn gat ligt? Ik zoek naar een paar redenen, maar wie het weet mag het zeggen: Lees meer »

Vorige week mocht ik als gastheer optreden voor een lunchlezing van Lenny Vulperhorst voor een groep Amsterdamse ambtenaren. De titel van de lezing was niet geheel gelukkig gekozen: “ontwikkelen na fraude en crisis”.  De woningbouw komt krakend tot stilstand en fraude is aan de orde van de dag. Een overzichtje van berichten van de afgelopen twee weken:  

• Een wijziging van de bestuursstructuur bij Rochdale moet nieuwe fraude voorkomen;
• Paarlberg is veroordeeld tot 4,5 jaar, maar voelt zich desondanks onaantastbaar;
• Voorbeschouwing op de Bouwfondszaak: Cees H. vond het tijd voor een lintje;
• Philips probeert miljoenen voor het pensioenfonds terug;
• Twee directeuren van De Key zijn verdacht bij transacties van weilanden in de buurt van Zeewolde;
• En vandaag maakten de kranten melding van een aanslag op een vastgoedkantoorvilla en verdenking van gedeputeerde Hooijmaijers bij projecten rond Schiphol. Lees meer »

Gated communities winnen in Nederland langzaam terrein. Recent kregen twee nieuwe plannen voor ‘miljonairsenclaves’ de aandacht. In De Bilt moet Park Bloeyendael verschijnen en bij Oudekerk aan de Amstel liggen plannen klaar voor Amsteleiland. Los van de vraag waarom de nieuwe rijken in buurten willen wonen die verkeerd worden gespeld, is er vooral discussie hoe je gated communities kan plaatsen op de Nederlandse woningmarkt.

Laat ik maar meteen duidelijk zijn: ik heb er geen enkele moeite mee en iedereen die gated communities wil verbieden is hypocriet. Lees meer »

Iedereen die wel eens een ruimtelijk project heeft ontwikkeld kent het probleem: wat als een tijdelijk braakliggend terrein begon dreigt door onbestemde vertraging en dito verwaarlozing een blubberbad en no go area te worden. Naast het Stadsdeelkantoor van Nieuw-West hangen bordjes met moerasgrond op zo’n omheinde woestenij.

Eufemistisch kan je voor zo’n troosteloos lapje grond op zoek gaan naar een programma van tijdelijke activiteiten. Voor mijn eigen projecten in Nieuw-West ligt deze opgave er net zo goed als op tientallen plekken elders in het land. Door de recessie en stagnatie in de bouw is er een hype naar ludieke tijdelijke programma’ s. Een voetbalkooi, mega reclamebord,  tijdelijke bestrating of ingezaaid grasveld kan alleen in uiterste nood. Het probleem met ludieke tijdelijke programma’s is dat ze vaak niet zo ludiek zijn, maar vooral erg lullig.

Lees meer »

Krimp is hot. Iedere zichzelf respecterende organisatie heeft een visie op de krimp. Of zou deze moeten hebben, zoals Almere. Deze stad staat met stip op zes in de nieuwe Atlas voor Gemeenten 2010 als stad met de meeste kans op krimp. Hier klopt iets niet aangezien Almere zet in zet op een groei tot 350.000 inwoners. Hebben de opstellers van de Atlas het finaal bij het verkeerde eind of speelt Almere een verloren wedstrijd maar wil het dat nog toegeven?

Uit dezelfde Atlas volgt dat Heerlen een voorbeeld kan zijn voor Almere en alle andere met krimp bedreigde gemeenten. De Limburgse stad verliest tussen 1990 en 2020 ongeveer een kwart tot een vijfde van de inwoners, maar lijkt het ergste al achter de rug te hebben. Dit gegeven legt de stad in ieder geval geen windeieren. Van minister tot krimptop: iedereen die zoekt naar het verhaal achter krimp, kan zich opwarmen aan Heerlen. (Wellicht zit er een groeikans in dat imago.) Lees meer »